Web Tasarım etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Web Tasarım etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Neuromarketing Araştırma Teknikleri: Eye Tracking (Göz İzleme)

Eye Tracking, neuromarketing araştırma teknikleri arasında en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Göz İzleme olarak da bilinen bu teknikle test esnasında katılımcıların göz bebekleri çeşitli yöntemlerle takip edilir. Web siteleri kullanılabilirliği, alışveriş merkezlerindeki raf dizaynları ve reklamlar test edilirken sıklıkla kullanılan Eye Tracking EEG, FMRI gibi yöntemlerle kıyaslandığında oldukça düşük maliyetli ve uygulaması kolay bir yöntemdir. Katılımcıların test esnasında ilk baktıkları nokta, odaklandıkları alanlar ve bu alanlara bakma süreleri gibi önemli bulgular sunar.

Fast Company EyeQuant şirketiyle yaptığı çalışmada hem kendi web sitesini hem de popüler birçok siteyi test etmiş. Bakalım internet kullanıcıları tıkladıkları sayfalarda nerelere odaklanıyor?


Eye Tracking
Fast Company internet sitesindeki en ilgi çekici noktanın kalın harflerle yazılmış yazılar olduğu görülüyor. Sitenin logosu olan yuvarlak içindeki FC harflerinin de ilgi çeken bir diğer nokta. Ziyaretçilerin logoya odaklanması site açısından olumlu değerlendirilebilecek bir sonuç.





Amazon Eye Tracking
Teste tabii tutulan bir diğer site Amazon'a ait. Testi uygulayan kişiler Amazon'un çok fazla içeriğe sahip olduğunu, fakat doğru noktaların dikkat çekecek şekilde yerleştirildiğini belirtiyor. Eye Tracking sonuçları ziyaretçilerin bakışlarının sitenin merkezinde toplandığını gösteriyor. Birçok Eye Tracking testinde ortaya çıkan şey burada da tekrarlanmış, insan yüzleri dikkat çekmeyi başarırken, banner'lar hiç ilgi görmemiş.


Bing Eye Tracking
Arama motoru Bing'in sitesinde yapılan test sonuçları sitenin arama motoru özelliğini pek yansıtamadığını gösteriyor. Sitedeki içerik ziyaretçilerin konsantrasyonunu dağıtıyor.Sayfanın alt kısmındaki görseller kullanıcıların dikkatini yakalarken arama yapılacak kısım ilgiyi yakalayamıyor.





Google Eye Tracking
EyeQuant Google'ı son derece yalın, karmaşadan uzak ve ''arama yapma'' özelliğiyle ön plana çıkmış bir site olarak tanımlıyor. Google logosunun ve arama çubuğunun sayfanın tam merkezinde olması insanların algısını yakalama noktasında önem taşıyor. Anlaşılan o ki Bing'in Google'dan öğreneceği çok şey var :)




JustFab Eye Tracking
JustFab adlı alışveriş sitesi için yapılan testte grafiklerden çok kalın harflerle yazılmış yazıların ilgiyi yakaladığı görülüyor. Siteyle ilgili dikkat çekici bir diğer nokta farklı fontların insanların algısını farklı şekilde etkilemiş olması.


Havenworks.com Eye Tracking
Kötü tasarlanmış web sitesi kontenjanından teste dahil olan Havenworks.com'da ziyaretçiler tam anlamıyla nereye bakacağını bilemiyor. Sitedeki tüm karmaşa ve zıt renkler arasında ziyaretçiler nerede yalın bir görsel ve yazı varsa ona odaklanmış. 

Araştırmanın orijinali için Eye Tracking and The Neuroscience of Good Web Design sayfasını ziyaret edebilirsiniz.


Renkler ve Tüketici Davranışı

Web tasarımları (bkz: Web Tasarımının Kullanıcıya Etkileri ) ve logolarda (bkz: Markaların Renk Serüveni ) kullanılan renklerden bahsetmiştik. Renklerin sihirli dünyasına dalıp tüketicilerin online platformlarda satın alma davranışı üzerinde nasıl etki ettiğini öğrenmek isterseniz yazının devamına kulak verin derim.



Öncelikle çeşitli web siteleri için en güçlü renkler hangileri ve kimler bu renkleri kullanıyor bir görelim. Google, Ebay, Imdb, Cnn, Linkedin, Fox, Blogger, Vodafone, Wikipedia, BBC, Yahoo gibi yüzlerce sitenin logosunu ve renklerini görüyorsunuz. Birbiriyle bağımsız gibi duran bu sitelerin kullandığı paletlere baktığımızda ortak noktalarının sadece aynı amaca hizmet etmek olmadığını aynı zamanda bu amaca hizmet ederken aynı yolu kullandığını görüyoruz.





Mesela içinde Flickr'ın da bulunduğu çeşitli fotoğraf paylaşım sitelerinin paletine baktığımızda popüler olanların hep aynı paletle logo ve renklerini oluşturduğu ortaya çıkıyor. İş sosyal paylaşıma gelince yine Myspace, Linkedin, Facebook, Twitter hatta online oyun sitesi Friendster'ın da aynı paletten yaratıldığını görüyoruz.
Blogger da dahil olmak üzere blogging hizmeti veren siteler de bir paletin turuncu-sarı, mavi-yeşil kısımlarına kümelenmiş durumdalar. Kim kiminle, nerede, ne yapıyor hizmeti veren Foursquare, Brightkite gibi siteler de benzer renkleri tercih ediyor. Digg, Yahoo Search, Meebo ve Mixx gibi siteler de aynı renk paletinde buluşmuş isimler.

Satıcılar için alışveriş bir ikna sanatıdır. Eskiden müşteriyi ikna etmeye yarayan sözler, jest ve mimikler yerini artık renklere ve tasarıma bıraktı. Şimdilerde ikna gücü en yüksek faktör renkler ve en güçlü satıcı bu rengi keşfetmiş olanlar. Yeni bir ürünü pazarladığınızda tüketici görselliğe ve renklere diğer bütün faktörlerden daha çok ilgi gösterir. Yapılan araştırmalar tüketicilerin %85'inin bir kıyafetin ya da eşyanın renginin diğer bütün özelliklerinin önüne geçtiğini belirtiyor. Mesela sitenizde kumaşların kalitesi, ürünlerin dayanıklılığı veya boyutları gibi şeyler üzerinde durup renkleri pek de önemsemediyseniz üzgünüm ama müşterilerinizi çoktan daha kalitesiz ürünler satan farklı bir siteye kaptırdınız demektir.

Renkler marka algısı üzerinde de oldukça kuvvetli. Bugün bir Marlboro kırmızısını ya da Facebook mavisini nerede görsek tanırız. Marka algısı da tüketicinin markaya olan güveniyle direkt bağlantılıdır, yani markanızın sağlayacağı güvenirlik de renklere bağlı.

Renkler web tasarımının en önemli öğesidir. Çoğu kişi renklerin etkisini global zannetse de bazen farklılıklar ortaya çıkabiliyor. Mesela Kuzey Amerika insanını etkileyen bir renk Hindistan'da ters etkiler yaratabiliyor. Fakat bugün marka olmuş bazı isimlerden de görebileceğimiz üzere kimi renkler insan zihnine aynı mesajları veriyor. Mesela sarı renk herkeste gençlik, tazelik gibi hisler uyandırırken vitrin gezmeyi seven tüketicilerin de dikkatini kolayca çekebilir. Kırmızı heyecan verir, kalp atışlarını hızlandırır ve mevsim sonu satışlarda kullanılırsa oldukça etkilidir. Mavi, bilindiği üzere güven duygusu uyandırır. Yeşil, rahatlama ve gözleri dinlendirme özelliğine sahiptir. Çok karmaşık sitelerde bir parça kullanılırsa tüketicinin boğulmamasını sağlar. Turuncu ''harekete geç!, satın al! '' mesajı verir; pembe romantik ve feminendir. Genç kızlar ve kadınlara hitap eden ürünlerde vazgeçilmez renktir. Siyah güçtür, kalitedir bu yüzden lüks kategorisinde değerlendirilen markaların rengidir. Mor dinginliğin sembolüdür bu yüzden yaşlanmayı geciktiren ürünler ve kozmetikte sık sık karşımıza çıkar.

Renkler tüketicilerin davranışlarına yön veren sihirli birer değnek gibidir. Bazı renkler her tüketiciyi etkisi altına alırken bazen de belli renkler belli tüketiciye hitap eder. Mesela yeşilin bir tonu olan ördek yeşili ve askeri mavi  kısıtlı bütçesi olan müşteriyi çekerken gök mavisi, gül kurusu geleneksel kesimi etkiler.

Renk tabii ki tüketicilerin online satın alma davranışı üzerinde etkili olan tek faktör değildir. Anahtar sözcükler, tüketicinin aklını çelmesi garanti olan kelimeler, ifadeler ve sitenin kullanılabilirliği çok önemlidir. Yapılan araştırmalar insanların tasarımı zengin ve kullanması kolay olmayan sitelerden ürün almayı tercih etmediklerini gösteriyor. Hız, verimlilik ve rahat kullanım tüketicilerin birer internet alışveriş tutkununa dönüşmesi için etkili olan en önemli faktörlerdir. Rakip sitelerden 5 saniye daha yavaş olan bir site tasarımı o site için çok büyük bir ekonomik kayıp anlamına gelir. Amazon'un yaptığı bir çalışma 10 mili saniyelik bir yüklemenin satışlarda  %1'lik bir düşüşe neden olduğunu gösteriyor, internetten alışveriş yapan kişilerin %64'ü de sırf yavaş diye bir siteden asla alışveriş yapmadığını belirtiyor. Şimdi bu sonuçları göz önünde bulundurarak sitenizi hız ve renk açısından bir kez daha masaya yatırın isterseniz.

Web Tasarımının Kullanıcıya Etkileri

Yapılan araştırmalara göre internet kullanıcılarının bir sitede geçirdiği ortalama süre 56 saniyedir. Yani Kullanıcıları 'müşteri'ye çevirmeniz için sadece 56 saniyeniz var. Peki bu kadar kısa bir süre içinde bunu başarmak mümkün mü? Cevap, başarılı bir site tasarımına sahipseniz, EVET!

Peki her web sitesinin sahip olması gereken etkili tasarımın püf noktaları neler? Fonksiyonelliği arttıran aksiyon odaklı tasarım öğeleri, kullanıcı dostu arayüzler, görsellerin siteniz ve yaptığınız iş arasında bağlantı kuran yerleşim ve tasarıma sahip olması, renkler, fontlar...

Sol tarafta gördüğünüz web sitesini inceleyerek bu öğeleri analiz edelim. Bu site logo ve görsellere ağırlık vermektense text'e önem vermeyi seçmiş bir site. Sol tarafta sitedeki ürünlerin listesi gayet güzel, basit şekilde sıralanmış. Organizasyon güzel fakat kullanıcıya hitap ediyor mu? Maalesef hayır. Ürünlerin sadece yazıyla bu kadar yoğun şekilde arka arkaya sıralanması arama motorlarında öne çıkmak açısından olumlu sonuçlar doğurur fakat kullanıcılar için zaman kaybına neden olur ki bu da site için pahalıya patlayan bir sonuçtur.



Sağ tarafta gördüğünüz site de hemen hemen aynı yapıda tasarlanmış (burada da popüler ürünler solda sıralanıyor), fakat bu sitenin ilkine göre avantajı daha fazla. Çünkü sunulan servisler ya da ürünler görsellerle desteklenerek kullanılabilirlik oranı artırılmış, tıpkı 'uygulamalar' gibi. Uygulamalar kullanıcıyı memnun edip istediği sonuçlara hızlı ulaşmalarını sağlar. Sadece metinden oluşan tasarımlar görsellerle desteklenen uygulamalara göre dezavantajlıdır ve daha global bir kitleye hitap eder.

Aşağıda Dominos'un sitesinden alınmış görüntüde sitenin eğlenceli ve hızlı olmayı ön planda tuttuğunu görüyoruz. Eğlenceli oluşu ikonlardan, hızlı oluşu da ikonlarla desteklenen metinlerden kaynaklanıyor. Dominos online siparişlerin tamamlanması için kullanıcılardan spesifik bilgiler istiyor ve yerleşim bilgileri gibi kullanıcıların doldururken sıkıcı ve zaman kaybı gördüğü kısımlar için ''kullanımbilim'' dediğimiz, sembollerle ve kullanımları arasındaki ilişki anlamına gelen pragmatics'ten faydalanıyor.

Dominos

Web tasarımlarında kilit kelime 'konum'dur. Neyi nereye yerleştirdiğiniz siteye 'ne' yerleştirdiğinizden çok daha önemlidir. Sitenizin ana sayfasında bütün işlemlere rahatça ulaşım kolaylığı sunulması gerekir. Siteler bütün olarak aplikasyonlardan farklıdır, kullanıcılar aradıkları şeyi aşağılara giderek değil baktıkları anda ana ekranda görebilmeliler. American Red Cross sitesi bunu uygulayan sitelerden bir tanesi mesela. www.americanredcross.org'a girdiğinizde sağ üst köşede bir arama yapma alanı (1,) bağışta bulunma butonu (2) ve lokasyon bulma bölümü (3) olduğunu görüyoruz. Bunların dışında yine bir hayır kurumu için birincil önem taşıyan ''kan verme'', ''gönüllü olma'' gibi popüler aksiyonların da siteyi ziyaret ettiğiniz anda önünüze çıktığını görüyorsunuz.

American Red Cross



Adidas.com, bütün bu anlatılanlardan çok farklı ama bu anlatılanlar kadar önemli bir özellikle öne çıkıyor. Kullanıcılara aradığı şeyi hızla sunarken onların merakını ve ilgisini de artırmayı başarıyor. Adidas'ın ana sayfası zengin bir hayal dünyasının yansıması gibi. Bu hayal dünyası da kullanıcıların favori sporcularını oylaması, Adidas'ın sosyal kanallarına ve online alışverişine bağlanılması gibi çeşitli seçeneklerle daha da zenginleştirilmiş (1-2).
Bunlarla oyalanmak istemeyip sitede belli başlı fonksiyonlar arayan kullanıcılar için de alengirli olmayan dümdüz bir arama seçeneği de sunuluyor.

Markaların Renk Serüveni 'nde başarılı logoların renk ve fontlarını analiz etmiştik. Başarılı web tasarımı için de renkler en az logodaki kadar önemlidir. Çünkü renkler subliminal mesajların en güçlü elçisidir ve etkileri küçümsenmeyecek kadar güçlüdür. Başarılı olmak isteyen bir web sitesi sunduğu servisle yaratmak istediği algı arasında bir ilişki kurup renkleri ona göre seçmelidir. Turuncu, sarı ve yeşil gibi enerji veren renklere az da olsa yer vermeli, çok fazla rengi bir arada kullanmaktan kaçınıp dengeyi bulmalıdır. Fontlar da sitenin içeriğiyle uyumlu olmalı, estetikten önce okunabilirlik ön planda tutulmalıdır. Ayrıca okunabilirliği arttırdığı düşünülse de yazılar için arka plan olarak siyah kullanmaktan kaçınılmalıdır. 

Ziyaret ettiğiniz web sitelerinde sizin dikkat etmediğiniz yüzlerce detayın çoğu zaman bir anlamı var. Başarılı web sitelerinde logoların solda olması ve ana hatlarıyla aynı çizgilere sahip olması da tesadüf değil. İnternet kullanıcılarını müşteriniz haline getirmek isterseniz bu detay gibi görünen ama aslında işin özü olan öğelere mutlaka dikkat etmelisiniz.